5.1.h Yönetmeliği ve Lisanssız Üretim 2026: Yeni Dönem Başladı

Lisanssız üretim ne demek?

Türkiye’de belirli koşulları sağlayan elektrik üretim tesisleri, üretim lisansı almadan ve şirket kurmadan kurulabilir. Bu çerçeveye lisanssız elektrik üretimi denir ve çatı GES yatırımlarının neredeyse tamamı bu kapsamda yapılır.

Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği’nin 5.1.h maddesi, sanayici ve küçük işletmelerin kendi enerji ihtiyaçlarını karşılamalarına yönelik imkânları düzenler. Uygulamada bu maddenin pratik karşılığı şudur: tükettiğiniz elektriği kendi çatınızda üretebilir, fazlasını şebekeye verebilirsiniz.

Buradaki anahtar kelime "kendi ihtiyacı"dır. Sistem, tüketiminizi karşılamak üzere kurulur; ticari bir üretim tesisi olarak değil.

En sert sınır: sözleşme gücü

Lisanssız üretimde kurulu güç, dağıtım şirketiyle yapılmış sözleşmenizdeki gücü aşamaz. Bu, projenin en belirleyici sınırıdır ve çatı alanınızdan tamamen bağımsızdır.

Pratikte sık karşılaştığımız durum şudur: tesis yıllar içinde büyümüş, makine parkı artmış, ancak sözleşme gücü eski değerinde kalmıştır. Bu durumda ya proje mevcut sözleşme gücüne göre boyutlandırılır ya da önce güç artırımı süreci işletilir.

İkisi de yapılabilir; önemli olan bunun keşif aşamasında netleşmesidir. Sözleşme gücünüzü faturanızın üzerinde veya abonelik sözleşmenizde görebilirsiniz.

Fazla üretim ne oluyor? Mahsuplaşma nasıl işler?

Sistemin ürettiği enerjinin tamamını anında tüketmezsiniz. Gündüz üretim tüketimi aştığında fazla enerji şebekeye akar. Bu enerji kaybolmaz; lisanssız üretim mevzuatı kapsamında görevli tedarik şirketi üzerinden aylık mahsuplaşmaya girer ve faturanızdan düşülür.

Yaygın söylenenin aksine burada bir "devlete satış" işlemi yoktur. Fazla üretim, ödeyeceğiniz tutarı azaltan bir alacak olarak işlenir.

Mahsuplaşan enerjinin değeri, kendi tükettiğiniz enerjininkiyle aynı değildir. Kendi tükettiğiniz kilovatsaat, ödediğiniz perakende tarife üzerinden değer kazanır — yani en yüksek değerine ulaşır. Şebekeye verilen fazla üretim ise dağıtım ve sistem kullanım bedelleri nedeniyle daha düşük bir değere karşılık gelir.

Bunun pratik sonucu şudur: sistemi tüketiminizden büyük kurmak geri dönüşü kısaltmaz, uzatır.

Faturanız neden tamamen sıfırlanmaz?

Elektrik faturası tek bir kalemden oluşmaz. Enerji bedeli, dağıtım bedeli, sistem kullanım bedelleri ve vergiler ayrı ayrı hesaplanır.

Güneş enerjisi sistemi bunlardan yalnızca enerji bedelini azaltır. Üretiminiz tüketiminizi aşsa bile dağıtım ve sistem kullanım bedelleri faturada kalmaya devam eder, çünkü şebekeye bağlı olmanın karşılığıdırlar.

Yani "faturanız sıfırlanır" ifadesi teknik olarak doğru değildir. Doğru ifade şudur: enerji bedelinin büyük kısmı karşılanır ve toplam fatura belirgin şekilde düşer.

Başvuru süreci nasıl işler?

Şebeke bağlantılı bir sistemde başvuru zorunludur ve toplam sürenin büyük kısmını bu aşama oluşturur. Süreç kabaca şu sırayla ilerler:

• Bağlantı başvurusu — tesisin bulunduğu bölgenin dağıtım şirketine yapılır. Tekirdağ, Edirne ve Kırklareli TREDAŞ; Çatalca ve Silivri BEDAŞ; Çanakkale UEDAŞ bölgesindedir.
• Bağlantı anlaşmasına çağrı mektubu — başvuru uygun bulunursa dağıtım şirketi tarafından düzenlenir.
• Proje hazırlanması ve onayı — elektrik projesi hazırlanır ve onaya sunulur.
• Montaj ve geçici kabul — sistem kurulur, saha kontrolü yapılır.
• Çift yönlü sayaç değişimi ve devreye alma — sayaç, hem çekilen hem verilen enerjiyi ölçecek şekilde değiştirilir.

Off-grid sistemlerde başvuru gerekmez

Şebekeye hiç bağlanmayan sistemler bu sürecin tamamen dışındadır. Bağ evi, hobi bahçesi, tarımsal sulama ve karavan gibi uygulamalarda off-grid kurulum yapılıyorsa dağıtım şirketine başvuru yapılmaz.

Bu, süreci belirgin şekilde kısaltır. Proje onayı beklenmediği için keşiften sonra malzeme temini ve montaj tipik olarak 1–2 hafta içinde tamamlanır.

Aynı şey, elektrik aboneliği alınamayan yerler için de geçerlidir: yapı kayıt belgesi veya imar durumu aboneliğe izin vermiyorsa şebeke bağlantılı sistem zaten kurulamaz, off-grid tek uygulanabilir yoldur.

Mevzuat değişir — nasıl doğrularsınız?

Enerji mevzuatı zaman içinde güncellenir; oran, sınır ve süreler değişebilir. Bu yüzden bir yatırım kararı verirken güncel durumu teyit etmek gerekir.

En sağlıklı iki kaynak şunlardır: bağlı olduğunuz dağıtım şirketinin resmî duyuruları ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun yayımladığı güncel yönetmelik metni. Bir firmanın söylediği rakam ile resmî metin arasında fark varsa, resmî metin geçerlidir.

Biz de teklif hazırlarken süreç bilgisini başvuru anındaki güncel duruma göre veriyoruz; başvuru sürecinde sizi yönlendiriyoruz, isterseniz deneyimli çözüm ortaklarımız takibinde yanınızda olur.

Sonuç

Lisanssız üretim çerçevesi, çatı GES yatırımını şirket kurmadan ve lisans almadan mümkün kılar. Yatırımcı açısından pratik olarak bilinmesi gereken üç şey vardır: kurulu güç sözleşme gücünü aşamaz, fazla üretim satılmaz mahsuplaşır, ve fatura sıfırlanmaz ama enerji bedeli büyük ölçüde karşılanır.

Bu üçü netleştiğinde geri kalanı mühendislik ve evrak işidir. Başvuru sürecinde sizi yönlendiriyoruz; isterseniz deneyimli çözüm ortaklarımız takibinde yanınızda olur.